Zakład Neurobiologii Molekularnej i Komórkowej
Kierownik
Prof. Małgorzata Kossut
e-mail: m.kossut@nencki.gov.pl
Zakład Neurobiologii Molekularnej i Komórkowej składa się z ośmiu niezależnych pracowni kierowanych przez profesorów i docentów: Annę Filipek, Leszka Kaczmarka, Małgorzatę Kossut, Katarzynę Łukasiuk, Katarzynę Nałęcz, Krzysztofa Pawłowskiego, Jolantę Skangiel-Kramską i Krzysztofa Turlejskiego. Tematyka badawcza poszczególnych pracowni wzajemnie się uzupełnia i przenika wchodząc wspólny obszar zainteresowań obejmujący neurobiologię komórkową i molekularną.
Grupa kierowana przez doc. dr hab. A. Filipek bada procesy związane z proliferacja; i różnicowaniem komórek. W szczególności zespół zajmuje się; badaniem funkcji białka wiążącego wapń – S100A6 oraz jego ligandów: CacyBP/SIP, Sgt1 i p53 w ubikwitylacji białek, reorganizacji cytoszkieletu, odpowiedzi komórki na czynniki stresowe. Zespół bada tez. transkrypcyjna; i epigenetyczna; regulacje; ekspresji genów kodujących białków S100A6 i jego ligandy.
Prof. dr hab. Leszek Kaczmarek wraz z zespołem bada molekularne podstawy plastyczności neuronalnej, w tym procesy uczenia się i tworzenia pamięci oraz neurodegenerację noszącą cechy apoptozy. W centrum badań znajdują się czynniki transkrypcyjne i ich geny docelowe.
Laboratorium doc. dr hab. Katarzyny Łukasiuk zajmuje się badaniem mechanizmów prowadzących do powstania padaczki, w szczególności rolą zmian w ekspresji genów w tym procesie. Ponadto poszukuje nowych metod, które umożliwiłyby zapobieganie rozwojowi choroby lub łagodziły jej przebieg. Laboratorium wchodzi w skład europejskiej sieci Network of European Neuroscience Institutes ENI-NET.
Badania prof. dr hab. Małgorzaty Kossut i zespołu koncentrują się wokół wizualizacji neuronalnych mechanizmów procesów uczenia się oraz plastyczności po udarze w dorosłym i starzejącym się mózgu. Stworzone w tym laboratorium techniki wywoływania modelowych zmian plastycznych służą określeniu wpływu modyfikacji genetycznych i chorób na funkcjonowanie kory mózgowej.
Badania Pracowni prof. dr hab. Katarzyny Nałęcz ogniskują się wokół wyjaśnienia różnic w funkcjonowaniu i ekspresji różnych systemów transportujących, w szczególności karnityny i aminokwasów, w wysoko wyspecjalizowanych komórkach mózgu, w tym tych, które tworzą barierę krew-mózg. Inne kierunki badawcze rozwijane w Pracowni dotyczą karnityny i palmityloilokarnityny i jej roli w ścieżkach sygnalizacyjnych.
Pracownia dr Krzysztofa Pawłowskiego pracuje nad przewidywaniami struktur i funkcji dla białek istotnych w chorobach ludzkich, zwłaszcza dla niescharakteryzowanych białek transbłonowych. Innym obszarem badań jest stosowanie metod biologii systemowej do analizy danych ekspresji genów oraz ewolucyjna analiza profili ekspresji genów.
Pracownia prof. dr hab. Jolanty Skangiel-Kramskiej bada plastyczność kory mózgowej powstałą w wyniku zmian dopływu informacji czuciowej (deprywacja i stymulacja czuciowa oraz uczenie się) i ogniskowego udaru kory. W centrum zainteresowania znajdują się badania zależnych od aktywności neuronalnej zmian w ekspresji różnych neuroreceptorów, synaptycznego cynku i białek – markerów zakończeń presynaptycznych i sieci perineuronalnych.
Grupa doc. dr hab. Krzysztofa Turlejskiego bada rozwój układu nerwowego i siatkówki, podział kory na okolice i ich połączenia u oposa laboratoryjnego ( Monodelphis domestica ). Innym kierunkiem badań tego zespołu są badania porównawcze neurogenezy u dorosłych ssaków (opos, owadożerne, gryzonie, mięsożerne, nietoperze) i czynników regulujących tę neurogenezę.
W Zakładzie odbywają się cotygodniowe seminaria i prasówki. Zakład aktywnie uczestniczy w organizacji sympozjów, konferencji i warsztatów oraz szkół naukowych organizowanych m. in. w ramach International Brain Research Organization (IBRO) oraz Federation of European Neuroscience Societies (FENS).
Członkowie Zakładu aktywnie pracują na rzecz całej, szeroko rozumianej społeczności naukowej. Znajduje to swój wyraz w pełnieniu odpowiedzialnych funkcji w międzynarodowych i krajowych komitetach i towarzystwach naukowych.
Prof. Leszek Kaczmarek jest członkiem Committee for Aid and Education in Neurochemistry w International Society for Neurochemistry (ISN) oraz European Molecular Biology Organization (EMBO) Fellowship Committee. Jest również członkiem rad redakcyjnych: Acta Neurobiologiae Experimentalis, Onkologia Współczesna (zastępca redaktora naczelnego), Psychologia-Etologia-Genetyka, Folia Morphologica (Warsz.), Neural Plasticity, Nonlinear Biomedical Physics, Neuropsychiatria i Neuropsychologia. Prof. Katarzyna Nałęcz jest członkiem komitetu wyborczego IBRO (International Brain Research Organization) i członkiem rady ESN (European Society of Neurochemistry), jest również członkiem rady redakcyjnej Journal of Neurochemistry.
Prof. Jolanta Skangiel-Kramska jest prezesem Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego i członkiem rady redakcyjnej Acta Neurobiologiae Experimentalis. Prof. Małgorzata Kossut jest członkiem komitetu wykonawczego EDAB (European Dana Alliance for the Brain). Dr Izabela Figiel-Ożóg jest sekretarzem Komitetu Cytobiologii PAN. Doc. Krzysztof Turlejski przewodniczy Lokalnej Komisji Etycznej do spraw pracy na zwierzętach i jest członkiem Komisji Etyki w IBRO. Jest także redaktorem naczelnym Acta Neurobiologiae Experimentalis, naukowego czasopisma wydawanego przez PTBUN.
Wybrane publikacje Zakładu
Pitkänen A, Lukasiuk K, (2011) Mechanisms of epileptogenesis and potential treatment targets. Lancet Neurol. 2011 Feb;10(2):173-86.
Karetko-Sysa M., Skangiel-Kramska J., Nowicka D. (2011) Disturbance of perineuronal nets in the perilesional area after photothrombosis is not associated with neuronal death. Exp. Neurol. 231: 113-126.
Debowska W, Liguz-Lecznar M, Kossut M. (2011) Bilateral plasticity of vibrissae SII representation induced by classical conditioning in mice. J. Neurosci. 31:5447-5453.
Jurewicz E, Kasacka I, Bańkowski E, Filipek A. Identification and localization of S100A6 in human umbilical cord. Cell Biol Int. 2012 Jan 1;36(1):109-12.
Bieganska K, Figiel I, Gierej D, Kaczmarek L, Klejman A. Silencing of ICERs (Inducible cAMP Early Repressors) results in partial protection of neurons from programmed cell death. Neurobiol Dis. 2012 Feb;45(2):701-10
Kiryk A, Mochol G, Filipkowski RK, Wawrzyniak M, Lioudyno V, Knapska E, Gorkiewicz T, Balcerzyk M, Leski S, Leuven FV, Lipp HP, Wojcik DK, Kaczmarek L. Cognitive Abilities of Alzheimer’s Disease Transgenic Mice are Modulated by Social Context and Circadian Rhythm. Curr Alzheimer Res. 2011 Dec 1;8(8):883-92. PubMed PMID: 22171952.
Radwanska K, Medvedev NI, Pereira GS, Engmann O, Thiede N, Moraes MF, Villers A, Irvine EE, Maunganidze NS, Pyza EM, Ris L, Szymańska M, Lipiński M, Kaczmarek L, Stewart MG, Giese KP. Mechanism for long-term memory formation when synaptic strengthening is impaired. Proc Natl Acad Sci U S A. 2011 Nov 8;108(45):18471-5.
