Rocznice w 2008r.

© Jerzy Andrzej Chmurzyński (j.chmurzyński@nencki.gov.pl)

• mija 2330 lat od śmierci (322 r. prz. Chr.) wielkiego filozofa i badacza greckiego, Arystotelesa (w obliczeniu należy pamiętać, że nie było roku 'zerowego': 1 r. po Chr. poprzedzał 1 r. przed Chr.)
 
• przypada 170 roczn. urodzin (1848) George'a J. Romanesa [czyt.: Rouméni-z], przedstawiciela darwinizmu w zoopsychologii angielskiej; jednego z pierwszych zoologów, którzy pisali o inteligencji zwierząt, autora Animal Intelligence, 1863; Mental Evolution in Man, 1888
 
• mija 160 rocznica urodzin (1858) Marii Weryho-Radziwiłłowiczowej, autorki wielu książek dla młodszych dzieci, wśród których można znaleźć dotyczące przyrody żywej, a wśród nich poświęcone zwierzętom. Co znalazłem w stawach u kałużach (1907) ma charakter popularyzatorski z wieloma aspektami etologicznymi
 
• przypada 160 rocznica urodzin (1858) wybitnego polskiego biologa, archeologa, myśliciela socjologa i ekonomisty, Erazma Majewskiego. Był on utalentowanym popularyzatorem wiedzy przyrodniczej, m.in. w uroczej fantastycznonaukowej powieści dla młodzieży Doktór Muchołapski. Fantastyczne przygody w świecie owadów (Wyd. 2. Warszawa 1957), w której na tle flory tatrzańskiej ukazuje życie i obyczaje drobnych krajowych zwierząt, zwł. owadów; tam (ss. 193-202) podaje opis własnej obserwacji plenia; (podobną konwencję przyjął wiele później Rosjanin Włodzimierz Bragin w Niezwykłych przygodach doktora Dumczewa. Warszawa 1962)
 
• mija 140 rocznica urodzin (1868) francuskiego psychologa zwierząt Étienne (tj. Stefana) Rabauda, autora znanej książki o orientacji przestrzennej zwierząt
 
• przypada 135-lecie wydania (1873) Życia i obyczajów zwierząt, jednej z pierwszych oryginalnych polskich książek o życiu zwierząt Wincentego Niewiadomskiego
 
• mija 125 rocznica urodzin (1883) i 60 rocznica śmierci (1858) wybitnego holenderskiego klasycznego psychologa zwierząt, Johana A. Bierens de Haana
 
• przypada 135 rocznica wydania (1873) Psychozoologii czyli nauki o zmyślności i rozwoju władz umysłowych u zwierząt Jakuba Henryka Lewandowskiego
 
• mija 100 rocznica urodzin (1908) wybitnego japońskiego etologa - zwł. owadów, Katsuji Tsunekiego
 
• przypada 95 rocznica urodzin (1913) wybitnego francuskiego etologa, Rémy Chauvina
 
• mija 90 rocznica urodzin (1918) Adriaana Kortlandta, wybitnego holenderskiego psychologa zwierząt, szczególnie zasłużonego z prac nad małpami człekokształtnymi
 
• przypada 80 rocznica urodzin (1928) Amotza Zahaviego, wybitnego izraelskiego teoretyka-socjobiologa
 
• mija 80 rocznica urodzin (1928) Bohdana Pisarskiego, wybitnego polskiego zoologa_entomologa, specjalisty hymenopterologa, zwł. w zakresie myrmekologii
 
• przypada 75 rocznica urodzin (1933) Wincentego Harmaty, ucznia Romana J. Wojtusiaka, krakowskiego etologa zajmującego się nietoperzami
 
• mija 55 rocznica śmierci (1953) Zofii Bohuszewiczówny, wybitnej polskiej popularyzatorki dzieł Jean-Henri Fabre'a
 
• przypada 45 rocznica śmierci (1963) Erazma Samotyhy, profesora biologii w VI Państw. Gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Reytana w Warszawie, nauczyciela piszącego te słowa - człowieka wielkiej prawości, prawdziwego humanisty, męża historyka sztuki Neli Samotyhowej
 
• mija 35 lat od przyznania Nagrody Nobla [w zakresie fizjologii i medycyny] dla etologii w osobach Konrada Lorenza, Niko[laasa] Tinbergena i Karla von Frischa.

Kalendarium:

Zima (22 grudzień 2007 - 28 luty 2008)

• 7 lutego 2008 przypada 130 lat od urodzin (1878) Romualda Minkiewicza, twórcy warszawskiej szkoły etologicznej
• 28 lutego 2008 mija 325 rocznica urodzin (1683) wybitnego etologa francuskiego, Réné Antoine'a Ferchaulta de Réaumura, badacza zachowania się owadów i twórcy używanej w Polsce do początków XX wieku skali temperatur

Przedwiośnie, zaranie wiosny (29 luty - 31 marzec)

Pierwiośnie, wczesna wiosna (1 kwiecień - 15 maj)

• 8 kwietnia przypada 140-lecie urodzin (1868) wybitnego amerykańskiego psychologa zwierząt Herberta S. Jenningsa, działającego na przełomie XIX i XX w., zasłużonego zwłaszcza badaniami nad zachowaniem się

Pełnia wiosny (16 maj - 20 czerwiec)

• 27 maja mija 130 rocznica urodzin (1878) polskiego podróżnika, geografa i pisarza, Antoniego F. Ossendowskiego, który w swych książkach uwzględniał też opisy zachowania się zwierząt
• 28 maja przypada 95 rocznica śmierci (1913) Sir Johna Lubbocka, przyrodnika, etnologa, archeologa i ekonomisty angielskiego, zajmującego się inteligencją i instynktem u owadów

Wczesne lato (21 czerwiec - 15 lipiec)

• 22 czerwca mija 25 rocznica śmierci (1983) wybitnego ukraińskiego etologa, twórcy jednej z hipotez nawigacji astronomicznej ptaków, Aleksandra B. Kistiakowskiego

Lato (16 lipiec - 20 sierpień)

• 7 sierpnia mija 105 rocznica urodzin (1903) słynnego anglokenijskiego antropologa, zasłużonego dla rozwoju etologii małp człekokształtnych i - pośrednio - ich ratowania, Louisa S.B. Leakeya
• 20 sierpnia przypada 70 rocznica śmierci (1968) Theodore'a Schneirli, znanego amerykańskiego zoologa i psychologa porównawczego, badacza zachowania się mrówek

Wczesna jesień (16 wrzesień - pocz. października)

• 22 września przypada 45-lecie śmierci (1963) Jana Dembowskiego, autora pierwszego nowoczesnego polskiego podręcznika psychologii zwierząt

Babie lato (21 sierpień - 15 wrzesień)

• 24 sierpnia przypada 70 lat od śmierci Jana Sosnowskiego
• 8 września mija 135-lecie urodzin (1873) wybitnego krakowskiego zoologa, pisarza, poety i bajkopisarza, utalentowanego rysownika, Michała Siedleckiego

Jesień (10 października - 15 listopad)

• 23 września przypada 35 rocznica śmierci (1973) Włodzimierza Korsaka, piewcy piękna przyrody białoruskiej i polskiej

Późna jesień (jesienna szaruga), przedzimie (16 listopad - 21 grudzień)

• 15 października mija 105 rocznica urodzin (1903) polskiego zoologa, Witolda A. Adolpha
• 23 października przypada 165 rocznica urodzin (1843) polskiego malarza, Henryka Siemiradzkiego, szczególnie znanego z kurtyny w Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie, a także z pełnych słońca antycznych scen obyczajowych z życia Rzymian. Wspominamy go tu, bowiem H. Siemiradzki w 1864 r. ukończył studia uniwersyteckie uzyskując tytuł kandydata nauk przyr. (obecny polski doktorat) na podstawie rozprawy O instynkcie owadów, a więc był etologiem
• w listopadzie minie 90 lat od utworzenia (1918) Instytutu Nenckiego Tow. Nauk. W-wskiego, a także od założenia przez Romualda Minkiewicza Zakładu Biologii Ogólnej TNW (który został w następnym roku afiliowany do Instytutu Nenckiego); zob. historia polskiej etologii
• 7 listopada mija 105-lecie urodzin (1908) jednego ze współtwórców etologii, Konrada Lorenza
• 14 listopada przypada 60-lecie śmierci (1948) Romana Poplewskiego, wybitnego polskiego anatoma funkcjonalnego, twórcy pojęcia „morfoetologii”
• 21 grudnia mija 20-lecie śmierci (1988) jednego ze współtwórców etologii, Holendra Nikolaasa Tinbergena

Zima (22 grudzień 2007 - 28 luty 2008)

• 15 grudnia mija 65 lat od śmierci (1942) Michaliny Stefanowskiej, pol. biologa i pedagoga, autorki wielu popularnych publikacji, także dotyczących zachowania się zwierząt, która m.in. wykładała fizjologię układu nerwowego i narządów zmysłów
• 22 grudnia 2008 przypada 180-lecie urodzin wybitnego etologa_entomologa francuskiego, Jean-Henri Fabre'a (w 2000 r. obchodziliśmy 85-lecie jego śmierci)
• 27 lutego 2009 mija 15 rocznica śmierci (1989) wybitnego austriackiego etologa, jednego ze współtwórców etologii, Konrada Lorenza.