Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN,
utworzony w 1918 roku jest obecnie największym
nie-uniwersyteckim centrum badań biologicznych w kraju.
W chwili obecnej w Instytucie Nenckiego swoje badania
prowadzi 231 naukowców, w tym 27 profesorów, 15
docentów, 48 adiunktów (w tym 16 z tytułem doktora
habilitowanego), 29 asystentów (większość z tytułem
doktora) i 111 doktorantów. W roku 2003 Instytut
wizytowała Komisja złożona z wysokiej rangi naukowców
światowych. Według jej oceny - poziom prowadzonych prac
eksperymentalnych, znakomite publikacje i silne związki
z nauką światową plasują Instytut Nenckiego na liście
wiodących placówek biologicznych w Europie.
Infrastruktura
W Instytucie działa 31 świetnie wyposażonych w nowoczesną aparaturę
badawczą laboratoriów i wiele ogólnodostępnych stanowisk
badawczych m.in. nowoczesnej Mikroskopii Konfokalnej,
Cytometrii Przepływowej i Skaningowej, Mikroskopii
Elektronowej, Testów Behawioralnych, Elektrofizjologii.
Nasza zmodernizowana wg dyrektywy 86/609 UE zwierzętarnia
pozwala na hodowlę zwierząt laboratoryjnych, także
transgenicznych, według najwyższych standardów. Od 2006 roku część pomieszczeń
laboratoryjnych i hodowlanych uzyskało zgodę Ministerstwa
Środowiska na zamknięte użycie organizmów genetycznie
zmodyfikowanych zaliczonych do I kategorii zagrożenia. W
2007 uzyskaliśmy zgodę na zamknięte użycie organizmów
genetycznie zmodyfikowanych zaklasyfikowanych do III
kategorii zagrożenia, w zakresie wykorzystania GMO w celu
modulacji ekspresji genów w wybranych strukturach mózgu przy
pomocy wektorów adenowirusowych oraz lentiwirusowych jako
narzędzie do badania procesów uczenia się i pamięci.
Priorytety badawcze
Priorytetem badawczym w Instytucie są następujące dziedziny: neurobiologia, neurofizjologia biologia i biochemia komórkowa, biologia molekularna a realizowane prace często mają charakter interdyscyplinarny. Ich przedmiotem są układy o różnym stopniu złożoności w aspekcie zarówno morfologicznym jak i funkcjonalnym - całe organizmy tkankowe, tkanki, komórki, organelle komórkowe, ale również białka i geny.
Znana w świecie Polska Szkoła Fizjologii Mózgu stworzona w latach 1950-70 przez prof. Jerzego Konorskiego, wieloletniego pracownika naukowego i dyrektora Instytutu, stała się impulsem badawczym dla nowych pokoleń i podstawą dla dalszego dynamicznego rozwoju współczesnej neurofizjologii i neurobiologii. Uprawiana obecnie problematyka bazuje na długoletniej tradycji doświadczeń behawioralnych jak również korzysta z nowoczesnych metod biologii molekularnej, biochemii, elektrofizjologii, neuroinformatyki i modelowania. Dzisiaj Instytut Nenckiego jest jedyną placówką naukową w Polsce, gdzie badania w dziedzinie neurobiologii prowadzi się na wszystkich poziomach - od molekularnego po systemowy. Instytut uznany został za Centrum Doskonałości w Neurobiologii zarówno w konkursie Unii Europejskiej, jak i w konkursie ogłoszonym przez KBN w kwietniu 2004. W ramach Centrum realizujemy projekty BRAINS (Bringing Research Advances In Neurobiology to Society) i ostatnio uznany za godny dofinansowania MIND (Mózg INowe Drogi Terapii).
Innym, szczególnie intensywnie rozwijanym obszarem badań w Instytucie Nenckiego jest biologia molekularna i komórkowa. Prowadzone prace dotyczą m.in. molekularnych mechanizmów starzenia się (realizowane obecnie także w ramach zintegrowanego projektu europejskiego w 6PR) oraz procesów generowania energii w komórce. Wśród wykonywanych w tym nurcie prac podejmuje się próby określenia biochemicznego podłoża działania leków onkologicznych oraz leków stosowanych w terapii cukrzycy i nadciśnienia. Szereg zespołów biochemicznych w Instytucie zaproponowało w kwietniowym konkursie KBN wspólny projekt BIOIMAGE - Centrum Doskonałości Obrazowania Procesów Biologicznych, który został zakwalifikowany do dalszego etapu. Podobnie jak w przypadku projektu MIND, BIOIMAGE zwiększa nasze szanse w ubieganiu się o fundusze strukturalne UE. Biochemicy Instytutu Nenckiego (kilkanaście osób w Komitecie Naukowym i Organizacyjnym) grali wiodącą rolę w organizacji Kongresu Europejskich Towarzystw Biochemicznych FEBS, Warszawa 2004, który okazał się wielkim sukcesem.
Międzynarodowa współpraca naukowa
Pracownicy Instytutu Nenckiego prowadzą aktualnie prace badawcze w ramach współpracy naukowej z 62 placówkami zagranicznymi, w większości w ramach porozumień nieformalnych, ale także na podstawie umów międzyinstytutowych oraz umów pomiędzy Akademiami Nauk (8 umów formalnych). Obecnie realizowanych jest 19 grantów przyznanych w wyniku konkursu przez zagraniczne organizacje i fundacje, w tym sześć w ramach 6 Programu Ramowego UE, sześć w ramach 7PR UE, pięć w ramach innych programów UE oraz 2 w ramach programów spoza UE.
W roku 2007 Instytut odwiedziło 66 gości zagranicznych, z tego 15 wizyt miało charakter badawczy lub konsultacyjny, pozostałe związane były z organizacją przez pracowników Instytutu Nenckiego konferencji naukowych lub miały charakter szkoleniowy. W ciągu czterech pierwszych miesięcy 2008 roku Instytut odwiedziło 14 naukowców z ośrodków zagranicznych.
Potencjał naukowy
O randze Instytutu świadczy przede wszystkim jego dorobek naukowy i aktywność w pozyskiwaniu grantów. W ostatnich trzech latach opublikowano 277 prac w czasopismach z listy filadelfijskiej o najwyższej klasie międzynarodowej. W tym samym okresie pracownicy naukowi Instytutu realizowali 107 krajowych grantów badawczych (w tym 22 zamawianych). W roku bieżącym już 18 projektów badawczych uzyskało finansowanie z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, a 30 złożonych wniosków oczekuje na ocenę.
Nagrody i wyróżnienia
W ostatnich trzech latach pracownicy Instytutu otrzymali szereg prestiżowych nagród i wyróżnień za swoją działalność naukową, m.in. 4 nagrody Prezesa Rady Ministrów, 4 nagrody Wydziału Nauk Biologicznych PAN, 20 stypendiów i nagród Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej i kilkadziesiąt innych wyróżnień.
Działalność na rzecz społeczeństwa
i gospodarki
Instytut Nenckiego znany jest wśród biologów, klinicystów i farmakologów jako instytucja szczególnie aktywna w pracy na rzecz środowiska naukowego. Jest siedzibą 3 towarzystw naukowych: Polskiego Towarzystwa Biochemicznego, Polskiego Towarzystwa Badań Układu Nerwowego i Polskiego Towarzystwa Etologicznego. Pracownicy Nenckiego znani są też ze swojej działalności edukacyjnej i popularyzującej naukę. Są autorami licznych podręczników szkolnych i akademickich. Wśród inicjatyw pro publico bono, w których bierzemy aktywny udział każdego roku, znajduje się Festiwal Nauki, Szkoła Festiwalu Nauki, Piknik Naukowy i kampania edukacyjno-medialna Tydzień Mózgu, także powstała z inspiracji neurobiologów Nenckiego.